Po co prowadzić dziennik błędów
Gdy uczysz się języka, programowania, rysowania lub innej umiejętności, samo zauważenie błędu często nie wystarcza. Możesz poprawić jedno ćwiczenie, a przy następnej próbie znów potknąć się w tym samym miejscu. Dziennik błędów pomaga zatrzymać tę informację na dłużej. Nie służy do oceniania siebie, lecz do przygotowania wskazówki na przyszłość: na co zwrócić uwagę i co zrobić inaczej.
Nie zapisuj każdej literówki ani każdego nieudanego ruchu. Wybieraj pomyłki, które wracają, utrudniają dalszą naukę albo ujawniają lukę w rozumieniu. Jeśli nie wiesz, czy coś warto zanotować, zapytaj: „Czy za tydzień ta notatka pomoże mi wykonać podobne zadanie?”. Gdy odpowiedź brzmi „nie”, zwykle wystarczy poprawka w bieżącym ćwiczeniu.
Co powinno znaleźć się w jednej notatce
Najprostszy wpis składa się z pięciu elementów: zadania, mojej odpowiedzi lub działania, poprawnej wersji, prawdopodobnej przyczyny pomyłki oraz sposobu sprawdzenia się następnym razem. Zapisuj konkrety. „Nie umiem czasów” niewiele podpowiada, ale „w opisie wczorajszego zdarzenia użyłem formy teraźniejszej, bo pominąłem określenie czasu na początku zdania” wskazuje moment, w którym warto się zatrzymać.
Dodaj krótką wskazówkę w formie działania, nie ogólnego postanowienia. Zamiast „muszę bardziej uważać” napisz: „przed oddaniem zadania podkreślę słowa określające czas”. W nauce rysunku może to być „przed cieniowaniem zaznaczę kierunek światła”, a w programowaniu: „sprawdzę, jaką wartość zwraca funkcja dla pustej listy”. Taki zapis da się wykorzystać przy kolejnej próbie bez ponownego analizowania całego zadania.
Oddziel pomyłkę od jej przyczyny
Podobny wynik może mieć różne źródła. Błędna odpowiedź może wynikać z nieznajomości zasady, pomylenia dwóch pojęć, niedoczytania polecenia albo pośpiechu przy wykonaniu. Dlatego przyczyny nie wpisuj automatycznie. Najpierw spróbuj wyjaśnić poprawne rozwiązanie własnymi słowami. Jeśli nie potrafisz, prawdopodobnie trzeba wrócić do podstaw. Jeśli potrafisz, lecz w ćwiczeniu przeoczyłeś warunek, przyda się raczej prosty sposób kontroli.
Możesz oznaczać wpisy kilkoma własnymi etykietami, na przykład „brak wiedzy”, „zastosowanie zasady”, „odczytanie polecenia” i „wykonanie”. Nie rozbudowuj tej listy bez potrzeby. Etykiety mają pomóc zauważyć powtarzający się rodzaj trudności, a nie stworzyć dodatkowe zadanie administracyjne. Gdy przyczyna jest niejasna, zapisz „do sprawdzenia” i wróć do niej po rozwiązaniu podobnego przykładu.
Jak wracać do wpisów, żeby były użyteczne
Dziennik przynosi najwięcej pożytku wtedy, gdy staje się częścią ćwiczenia. Przed rozpoczęciem pracy przejrzyj dwa lub trzy wpisy związane z danym tematem i wybierz jedną wskazówkę, którą dziś zastosujesz. Po zakończeniu sprawdź nie tylko, czy wynik jest poprawny, ale też czy udało się wykonać zaplanowany krok. Dzięki temu notatka zamienia się w mały test działania, a nie pozostaje archiwum poprawek.
Od czasu do czasu spróbuj ponownie rozwiązać zadanie zapisane w dzienniku albo ułóż podobne bez zaglądania do poprawnej odpowiedzi. Jeśli pomyłka wraca, dopisz, co nadal sprawia trudność, i zmień sposób ćwiczenia: wybierz prostszy przykład, rozbij zadanie na etapy lub poproś o wyjaśnienie konkretnego fragmentu. Jeśli radzisz sobie z podobnymi zadaniami, nie musisz stale wracać do tego wpisu.
Zacznij od formatu, który łatwo utrzymać
Dziennik może być zeszytem, plikiem tekstowym albo tabelą. Wybierz miejsce, do którego szybko trafisz po ćwiczeniu. Na początek przygotuj szablon z pięcioma krótkimi pytaniami: „Co robiłem?”, „Co zrobiłem inaczej, niż trzeba?”, „Jak wygląda poprawna wersja?”, „Dlaczego mogło do tego dojść?” i „Co sprawdzę następnym razem?”. Jeden rzeczowy wpis jest bardziej przydatny niż długa notatka sporządzona z obowiązku.
Po kilku sesjach przejrzyj zapisy i usuń zbędne szczegóły. Jeśli wiele wpisów dotyczy tej samej zasady, połącz je w jedną wskazówkę i zachowaj po jednym przykładzie. Dziennik nie musi być kompletną historią nauki. Ma być podręczną pomocą, która pozwala rozpoznać znajomą pułapkę, wypróbować poprawkę i zauważyć, kiedy można już skupić się na następnej umiejętności.
